رفتن به نوشته‌ها

مرگ یا ثروت : بخش دوم

Last updated on شهریور ۹, ۱۳۹۹

مرگ و ثروت در صنعت سینما

در صنعت فیلم و سینما، این موضوع بارها تکرار شده است. اما در سالهای اخیر، بخصوص سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۰، تمرکز کارگردان و نویسنده‌ها بر تاکید مکان و قدرت طلبی این دو عنصر بوده است.

در فیلم “چاقوها بیرون” یا “Knives out” ، “انگل” یا “Parasite”، “آماده ای یا نه”  یا “Ready or not” و “جوکر” یا “Joker” ، همگی ساختۀ ۲۰۱۹، همه افرادی که در ابتدا در زیر این فشار چنین نظامی خورد شده و تحقیر شده بودند، بعضی خطر مرگ را به جان می‌خریدند.

با اینحال مجبور به ادامه دادن بودند چون امری تحمیلی بود و مرگ ایشان برای ثروتمندانی که از جیب اینها پول بیرون میکشیدند، فایده ای نداشت.

در ادامه تاکید چنین مواردی را در این چهار فیلم بازبینی خواهیم کرد و نتیجۀ کلی را خواهیم گرفت.

در ادامۀ مقالۀ اول در باب نقد فیلم سینمایی انگل، سه فیلم باقیمانده را نقد کرده، و نتیجۀ خود را در مقالۀ سوم بازگو می‌کنیم :

۲. چاقوها بیرون (۲۰۱۹)

کارگردان : رایان جانسون

امتیاز : ۷.۹/۱۰ در IMBD

جوایز : نامزد جایزۀ بهترین فیلمنامۀ اسکار

REVIEW | Knives Out (2019). “A case that's like a donut hole ...
پوستر رسمی فیلم چاقوها بیرون ۲۰۱۹

چاقوها بیرون نیز از دینامیکی مشابه انگل، اما با پایان خوش و خوبی استفاده کرده است. مارتا (Martha)، دختری لاتینی، رنگین پوست، و از طبقۀ پایین، برای گذراندن زندگانی خود خدمتکارِ پیرمردی ثروتمند و عیان‌دار شده، و خبرِ قتل پیرمرد که می‌رسد، خانوادۀ حسود و ثروتمند پیرمرد درمیابند که او تمامی ثروت خود را برای مارتا به ارث گذاشته است.

مسئله از اول فیلم مشخص می‌شود که مارتای دلسوز، زمانی که داروهای پیرمرد را به او تزریق می‌کرده، از اشتباه دوز زیادی از مورفین را (یکی از دو داروی شبانه‌اش) به او تزریق کرده است. و پیرمرد که بی‌گناهی مارتا را صحیح می‌داند، نقشه‌ای برای ثبت بی‌گناهی او می‌کشد و سپس پیش از مرگ توسط مورفین، خود را با چاقویی بر گردن، به قتل می‌رساند.

کارآگاهی مشهور ولی دلسوز برای حل کردن معمای این قتل استخدام شده است، ولی هنوز مشخص نیست که چه کسی به او پولِ حل این مسئله را داده است. در انتها مشخص می‌شود مردی از فامیل، که طمع پولِ پیرمرد را داشت، از قضا ساعتی قبل و بعد قتل به پیرمرد سر زده بوده، و برای گیر افتادن مارتا نقشه می‌کشد.

از تخم‌مرغ شانسی‌های جذابی که دربارۀ این فیلم وجود دارد، این است که :

۱. مارتا توان دروغ گفتن ندارد. هر زمان که کوچکترین دروغی بگوید حالش بد می‌شود و بالا میاورد.

۲. موضوع جالب دیگر اینکه پیرمرد، صندلی شاهانه ای ساخته شده از خنجر و شمشیر و چاقو دارد.

مارتا، و همۀ اعضای خانواده تک به تک روی صندلی می‌نشینند و پاسخگوی اعمالشان هستند، درست مانند روزی که تمام نیزه و چاقو ها به سویشان نشانه رفته باشد. چاقوهایی که خود به سوی یکدیگر، و مارتا نشانه گرفته‌اند و ثروت در حال حاضرشان هیچگاه راضیشان نمی‌کند.

چاقوها همگی به سوی مارتاست، مارتایی که قدرت دروغ گفتن ندارد، فقیر است، و دلسوزی بی‌حد و اندازه‌ای دارد. چاقوی ثروتمندانی که همیشه به سوی افرادی ناتوان نشانه رفته است.

Review: Knives Out Is More Than a Clever Murder Mystery | Time

ولی ماجرا به این سادگی به اتمام نمی‌رسد. وقتی هیچکدام توان اثبات بی‌گناهی خود را ندارند، کم کم به فکر ایجاد تردید در مارتا برای به اشتراک گذاری ثروت بدست آمده‌اش هستند.

تک تک اعضای خانواده از روشهای خاص خود برای کنترل، انداختن حس گناه، ترس، تردید، و حتی ترقیب او به فرار، و یا پاپوش دوختن برای نقش قاتل استفاده می‌کنند. از نقش های خودشان در زمینۀ قدرت و در مقام بالاتر سواستفاده کرده و با ترس و البته لذت، از ثروت خود دفاع می‌کنند.

معجزه از را می‌رسد، و مسئله به اینجا ختم می‌شود که بله! پیرمرد واقعا خودکشی کرده بوده، چون مارتای بیچاره آنقدر کار خود را خوب بلد بوده، که حتی وقتی مردِ گناهکارمان قوطیِ داروها را با یکدیگر تعویض کرده بوده، مارتا از روی قیافۀ داروها، ناخودآگاه داروی درست را به پیرمرد تزریق کرده بوده است. و حق، به حق‌دار می‌رسد.

فیلم با نگاه تیزِ آنا از بالکن بالاترین طبقه خانه، بر خانوادۀ قبلا-ثروتمند-حالا-فقیر داستان به انتها می‌رسد. درحالیکه با آرامش از لیوانِ “خانۀ من، قوانین من، قهوۀ من” خود، نوشیدنی می‌نوشد.

Knives Out' and an Ana de Armas fan harness stan Twitter - Los ...

درحالیکه آنان، برخی با ترس، برخی با ناراحتی و برخی با خشم و انتقام جویی به او چشم دوخته اند.

Knives Out - cinemayward
نگاه خشمگین و غضب‌زدۀ اعضای خانوادۀ ثروتمند که حال در جایگاه پایین قرار گرفته‌اند.

در اینجا نیز کارگردان، از عنصرِ محشرِ تغییرِ نقشِ قدرت استفاده کرده است،

و به خود اجازه داده است که شیرینیِ کار را به مزاق مخاطب بنشاند. قهرمانِ داستانِ ما با موفقیت ثروتی را که حق مسلم خود بود پس میگیرد، و ثروتمندانی که از ابتدا ثروتی را که حق خود نبوده را دزدیده، چاپیده و قاپیده بودند، به حق مسلم خود که رهایی از آن مال است، میرسند.

از ابتدای فیلم این حقیقت مشخص است که مارتا دختریست که بشدت به این پول نیاز دارد، ولی از طرفی زحمت تمام و کمالش را برای آن کشیده است. شب ها کنار پیرمرد بیدار می‌ماند و تمام زمان هایی که خانواده پیرمرد او را جسدی بیش نمی‌دیدند، کنار او ایستاده بود و عرق ریخته بود. خانوادۀ مارتا، مادر و خواهرش، از طبقۀ متوسط رو به پایین بودند، و با گرفته شدن شغلِ مارتا، مادر مارتا، که مهاجری غیرقانونی بود، از او گرفته می‎شد و می‌بایست به محل تولد خود بازمی‌گشت. که از نکاتی بود که خانوادۀ ثروتمند برای تهدید مارتا استفاده کرده بودند.

خانواده‌ای که در نظام بی‌رحم کاپیتالیسم گیر افتاده بودند و راه فراری نداشتند، در انتها با معجزه ای به حقی که از ابتدا برای آنان عادل بود، می‌رسند.

به عبارتی، مفهوم “آزادی”. “عدالت”.

از زنجیری که هیچگاه به آن رغبتی نداشتند، اما هیچ علاقه ای برای انتقام جویی نیز از زنجیر زنندگان ندارند. و تنها آزادی باقی مانده خود را طلب می‌کنند.


۳. آماده ای یا نه (۲۰۱۹)

کارگردان : مت بتیلینی الپین، تایلر گیلت

امتیاز : ۶.۸/۱۰ در IMBD

Ready or Not – Movie Review – Let's talk Pop Culture!
پوستر رسمی فیلم آماده‌ای یا نه ۲۰۱۹

فیلمِ مهیج و ترسناک آماده ای یا نه، از ازدواج دختر جوانی به نام گریس (Grace) شروع می‌شود که در روز عروسی خود، مجبور به دیدار و گفتگو با خانوادۀ همسر خود می‌شود. و طبق میراث خانوادگیِ ایشان، مجبور به انجام یک بازی سنتی با خانوادۀ بسیار ثروتمند همسرش است. دست در قرعه می‌اندازد و شانس بدش در می‌آید که بازی قایم باشک است، که او به شوخی می‌گیرد از قضا اینکه این تنها بازی خونین این خاندان است.

Ready or Not' Filmmakers Radio Silence Didn't Want to Step on 'Get ...
کارت بازی قایم باشک به گریس می‌افتد.

و خانواده باید تا سحر دنبال عروس بگردند تا خون او را زمین بریزند وگرنه تمام خانواده به کپه ای خون تبدیل می‌شوند. این میراث سالهاست که ادامه داشته و عروسهایی بودند که توسط همین بازی به قتل رسیدند.

ماجرای فیلم، دویدن و فرار گریس از دست خانواده‌اش است، و به این راز هم پی می‌بریم که همسرش، با اینکه سخن از عشق به گریس دارد، ولی جلوی خانواده‌اش را نمی‌گیرد، زیرا اعتقاد دارد آنها ممکن است تا قبل سحر به قتل برسند.

و همین نکته، سخنِ اساسیِ :

“جان ثروتمند ارزشمندتر از جانِ فقیر است”

را بازگو می‌کند. که جان انسان‌های بسیار ظالم ولی ثروتمند، بسیار ارزشمندتر از جان انسانیان، زن‌ها و افراد فقیر دیده می‌شود.

در انتها با دویدن بسیار و زجر بینهایتِ گریس، و مرگ خانواده در ابتدای سحر، تنها همسرِ گریس می‌ماند که تقلا کنان بر او التماس میکند تا به او شانسی دوباره بدهد تا با یکدیگر ازدواج کنند و این خاندان را دوباره بسازند،

و گریس با جمله‌ی “من طلاق میخواهم.”، مرگ را به او هدیه می‌دهد و لبخند می‌زند.

Movie Review - Ready or Not (2019)

تغییر نقشِ قدرت : قدرتِ خانوادۀ ثروتمندِ همسر، در ثروت و دویدن برای به قتل رساندن عروسِ بی سرمایه و متوسطشان است. گرگهایی که از تپه ای بر گوسفندی بیگناه چشم دوخته اند و منتظر تکه پاره کردنشانند. ولی دریغ از آنکه سحر که برسد، چوپان گرگ ها را به تیر میبندد، و گوسفندی که به سپید بودنش وفادار مانده را در آغوش می‌گیرد.

عروس خانواده در انتهای فیلم لعنت میفرستد “آدم پولدارهای لعنتی!” که بسیاری از مخاطبان به عنوان دیالوگ مورد پسندشان از این فیلم یاد می‌کنند.

عروس، و مخاطبان، به این نتیجه رسیده اند که آدم پولدارهای فیلم، تک ذره ای ارزشِ دلسوزی ندارند، و اگر عروس با همسرش می‌ماند و ازدواجشان از سر گرفته می‌شد، او نیز درگیر این خون و خونریزی شده و جامۀ سپیدش را با کفنی خونین تعویض می‌کرد.

نکتۀ مثبت و قدرتمند فیلم در اینجاست که عروس قدرتِ خود را شناخته، و از آن برای بالا کشیدن خود و نجات، و آزادی از دست گرگان تفنگ به دست استفاده کرده است.

آزادی ای که به قیمت گوشت و خون بدست آمد، اما ماندگار شد.


۴. جوکر (۲۰۱۹)

کارگردان :تاد فیلیپس

امتیاز : ۸.۵/۱۰ در IMBD

جوایز : اسکار بهترین بازیگر مرد

Joker” is a mesmerizing mashup of Scorsese and DC Comics - UNLV ...
پوستر رسمی فیلم جوکر ۲۰۱۹

از محبوبترین فیلمهای سال ۲۰۱۹ و برندۀ اسکار، جوکر داستان مردیست که با تحقیر بی پایان و فقر کشندۀ جامعۀ سرمایه داری که در نآن للآن گرفتار شده است، به سرحد دیوانگی می‎رسد و روی خشونت بر طرفِ مقابل را بر شکست ترجیح می‌دهد.

جوکر بهترین نمونه برای تقابلِ “عادی دربرابر سرمایه داری” نیست زیرا شخصیت اصلی داستان، خشونتِ بی اندازه ای را به پیش می‌گیرد و مردمانی خسته از این نظام، تشنه برای تغییر، او را به چشم الگو دیده و راه او را به پیش میگیرند.

JOKER: A Life in Global Politics this Decade

ولی راهی که او را به این مسیر کشاند ارزش گفتن دارد، چرا که با آرزوی در پیش گرفتن رویای خود، و تحقیر و شکست درآن، و دریافت نکردن هیچگونه کمک مالی برای وضعیت روحی، جسمی و مالی خود و مادرش، ترجیح می‌دهد از راه خشونت پاسخگو باشد.

در صورتی که در ازای دریافت حداقل کمک روحی و مالی، امکان زیر و رو شدن دنیای وی وجود داشت.

Themes, Messages, and Symbolism from the Movie "Joker" @ Free Xenon

تغییر نقشِ قدرت : تغییرِ نقشِ قدرتِ جوکر از آسیب زده به آسیب زننده، و تغییر نقش قدرتِ مردمان تهی دستی که از سرمایه داران اصلیِ داستان حق خود را نگرفته بودند.

مردمانی که او را به چهرۀ انقلابی مبدل می‌کنند و برای تغییر وضعیت خود، از آن استفاده می‌کنند.

در خلاصه : دریافت و طلب آزادی. عدالت. حق.


در بخش سوم مرگ یا ثروت :

به تاثیر فیلم‌های اینچنینی بر وضعیت حال، و سال‌های اخیر می‌پردازیم.

اینکه چرا چنین فیلم‌هایی مخصوصا در سال‌های اخیر بسیار مشهور و مورد پسند واقع شده‌اند،

علت آن چیست،

و از آن چه می‌توان یاد گرفت!

منتشر شده در فیلمفیلم و سینمانوشته ها

نظر

  1. بهمرد بهمرد

    نقدی بسیار قوی ، حرفه ای و دقیق
    لذت بردم

    • چقدر خوشحالم که لذت بردید.
      تشکر از نظر مثبت و دلنشینتان.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *